Preek Ds H. Fonteyn - Openbaring 6 en 7

Preek Ds. H. Fonteyn - Openbaring 6 en 7

Zondag 18 november 2018, Druten

Schriftlezing: Openbaring 6 en 7

Gemeente van onze Heer,

Veel teksten uit dit laatste Bijbelboek hebben wel iets van een computergame! Je kunt je zomaar een spannende game voorstellen met die vier paarden en hun ruiters! Of, zoals ik van de week iemand hoorde zeggen, het lijken wel scenes uit Lord of the Rings.

Of had u meer het gevoel: waar gaat dit over? Wat moet ik met die gewelddadige beelden? Misschien worden we er zelfs boos, of bang van.

Dit soort apocalyptische lectuur, het stoot af en fascineert tegelijk. Zoals geweld dat eigenlijk altijd doet… Nietwaar, we kijken ter ontspanning het liefst krimi’s en Stephen King en Dan Brown gaan mee op vakantie.

Bij alles wat ons wellicht afstoot  zullen we ook de fascinatie wel herkennen. Fascinatie die nog toeneemt, als gedreven evangelisten en predikers schijnbaar probleemloos voor alle metaforen actuele eigentijds gebeurtenissen weten aan te wijzen en zo dit merkwaardige bijbelboek als het ware naast onze eigen tijd en actualiteit leggen, waarmee de woorden en beelden uit de Openbaring als het ware “bewijsstukken” worden om aan te tonen dat we ons anno 2018 in de eindtijd, in de “laatste dagen” bevinden. In de laatste fase van deze wereld, van deze geschiedenis, alvorens het hemels Jeruzalem zal neerdalen op deze aarde en alle dingen nieuw worden.  

Want dat is de joods-christelijke toekomstverwachting, dat alle dingen nieuw worden, dat de wereld geen eindeloze cirkelgang is, maar een lijn die ergens op uitloopt. En in de kerk duiden we dat “ergens” aan als, het Koninkrijk Gods, het nieuw Jeruzalem, de nieuwe aarde, of hoe je het ook wil zeggen. En stel je nou toch eens voor, dat je met behulp van dit bijbelboek kon aflezen hoe laat het op de klok van God is. Nou, veel uitleggers slaan dan helemaal op hol. Gaat u maar googelen. Of liever, doe het maar niet, want je kunt er helemaal van in de war raken. Maar fascinerend en suggestief kan het zijn, om zo de Bijbel naast de krant te leggen en bijvoorbeeld naast het beeld van die paarden hedendaagse voorvallen te leggen: de natuurrampen die zich voltrekken, of epidemische ziekten onder mens of dier, de hongersnood in Jemen, oorlogsgeweld zoals tussen Hamas in Gaza en Israël…

En begrijpelijk ook, vanuit het verlangen naar zekerheid in onze verwarrende wereld. Maar we maken een vergissing als we die visioenen van Johannes opvatten als een soort Tom -Tom, waarop we precies kunnen zien waar we ons onderweg naar morgen vandaag bevinden…  Het gaat in de Openbaring niet om voorspelling, er zit in het boek ook geen tijdsvolgorde, ondanks het herhaalde zinnetje “hierna zag ik”, nee, steeds wordt in een andere reeks beelden, nadrukkelijke zwart-witbeelden, radicaal tegengestelde beelden, steeds hetzelfde getekend: een strijd tussen goed en kwaad, recht en onrecht, waarheid en leugen, Gods macht en aardse machthebbers en systemen, de kinderen van het licht en de kinderen van de duisternis, Christus wat haaks op zijn weg en werk staat, de weg en het werk van de anti-Christus. 

En ja, dan kunnen in alle eeuwen mensen in die metaforen eigentijdse fenomenen herkennen. In de eerste eeuw herkenden de lezers in die beelden de dreiging die zij te duchten hadden vanuit Rome, en zij herkenden in veel metaforen de Romeinse keizer met zijn overmoedige pretenties, als zou hij een god zijn. Maar in de oorlogsjaren van 40-45 hebben velen aan Adolf Hitler en zijn goddeloze bende gedacht, en het is zo gek niet als je vandaag die metaforen van kwaad en vernietiging zou associëren met IS met zijn terreurdaden en massagraven. Of wat dacht u van het nationalisme, dat in de jaren 1914-1918 tot de ellendige dood van ruim tien miljoen jonge mannen heeft geleid in een loopgravenoorlog waarvan vorige week zondag nog eens 100 jaar na dato geroepen is dat we dat nooit meer mogen laten gebeuren… en amper een generatie later gebeurde het opnieuw… en het gebeurt nog altijd opnieuw… 

Als we het maar niet omdraaien en concluderen: dat staat allemaal al hier voorspeld in dit draaiboek, een onvermijdelijk scenario dat zich MOET voltrekken. Want dan zouden we vergeten dat we ook de opdracht hebben om het kwaad te weerstaan.
En nog een waarschuwing: dat sterke dualisme, die scherpte contouren waarin alles zwart of wit getekend wordt, moeten ons niet er niet toe verleiden, de wereld simpelweg in good guys en bad guys in te delen. Al die strijd tussen goed en kwaad die hier in die barokke beelden getekend wordt, is ook nog eens een innerlijke jihad, die wij allemaal in onszelf te voeren hebben… Om in ons leven trouw te blijven aan Gods recht en genade, ook als die strijd ons pijn doet en oncomfortabel maakt…

Even nog een opmerking. De stijl van schrijven suggereert, bv. als die zes zegels geopend worden, dat het God zelf is, die dit alles loslaat over zijn schepping, dat Hij de bron van alle lijden en geweld en onrecht is. Dat is een ongemakkelijk gegeven, dat we wel vaker in de Bijbel tegenkomen en waar we het heel moeilijk mee eens kunnen worden. Is God dan de oorsprong van het kwaad, net zoals Hij het van het goede is?
Daar kun je lang over steggelen. Feit is dat de bijbelschrijver geen andere manier kent om te zeggen: wat er ook gebeurt, het loopt God niet uit de hand… Geloof dat nou, ook al ervaar je het niet en al lijkt het tegendeel het geval. Want ja, die vier paarden denderen door de wereld, gisteren evengoed als vandaag: oorlog, moord en doodslag, armoede en honger, ziekte en dood. En op het altaar – het altaar van Moloch, en Mammon, en Baäl – de goden van geweld, rijkdom, macht en hebzucht -  worden nog altijd ontelbare kostbare levens geofferd. Afgelopen week alweer in Israël en Gaza.
En ook de natuurrampen zijn van alle tijd. Aardbevingen, orkanen, droogte die hongersnood veroorzaakt, tsunami’s,  epidemieën, de zwarte dood, ebola, dierenziektes.  En in alle tijden, toen en nu, hebben mensen altijd weer geroepen: waar moet het met ons naar toe? Gaan we het einde van de wereld tegemoet?  En wat betekent dat dan voor nu? Moeten we zeggen: laten we eten en drinken want morgen zijn we dood? In de hemel is geen bier, daarom drinken wij het hier? Na ons de zondvloed? Voert dit tot tomeloze oppervlakkigheid en egoïsme, of tot hartgrondig pessimisme?

In synagoge en kerk horen we nog een ander geluid. Het geluid van een gebed:HERE GOD, hoelang nog?Een gebed uit de mond van wie de grootste klappen op dat moment opvangen. Hoelang nog. Laat U het erbij zitten? Doet U er dan niets aan? Aan al dat onrecht. Mag dat allemaal zomaar passeren hier onder de hemel? Die schreeuw is rauw, ongenuanceerd. Voor ons misschien lastig mee te voelen, in Nederland, veilig, comfortabel, aan alle kanten verzekerd en verzorgd. Het kan in ons privéleven mogelijk wel eens behoorlijk stormen, maar door de bank genomen leven we in een grote comfortzone. Al twee generaties geen oorlog in Europa, onvoorstelbare welvaart, massa’s vrije tijd voor sport en hobby’s en persoonlijke ontwikkeling, werk genoeg, we wonen mooi, we kunnen twee of drie keer per jaar op vakantie, er is grondwettelijke vrijheid van vereniging, vergadering, schoolkeuze, godsdienst, meningsuiting et cetera.  Niks negatiefs daarover, we gunnen het iedereen… maar het maakt het voor ons wel moeilijker om empathie op te brengen. Zo’n rauwe schreeuw naar de hemel komt niet gauw uit onze mond. Natuurlijk, er is medelijden met vluchtelingen en oorlogslanden en slachtoffers van aardbevingen en tsunami’s, en we zetten een handtekening als Amnesty dat vraagt…  maar echt inleven, dat is misschien wel onmogelijk, als je van na de oorlog bent. Onze meest ingrijpende belevenis was de evacuatie van 1995, en toen kwam het water niet eens.

 

De schrijver en de eerste lezers van het boek Openbaring stond het water wel – figuurlijk - aan de lippen. Ze werden geïntimideerd, gepest, vervolgd, verbannen, vermoord zelfs, vanwege hun geloofsovertuiging die hen niet toestond, de keizer in Rome als Heer te erkennen. Hun situatie was te vergelijken met die van christenen in sommige delen van Pakistan anno 2018.  Onrecht alom. Leugens, vervolging, dood en verderf wordt gezaaid. Hoelang nog? Heeft God het wel in de hand? Dat was -en is – de grote aanvechting waar wij natuurlijk ondanks onze welvaart toch ook vaker dan je zou willen mee worstelen… Is er wel een open hemel? Is er wel een God? En zo ja, zijn we bij Hem in goede handen?

En Johannes wil met zijn beeldrijke visioenen eigenlijk maar één ding zeggen: wanhoop niet,want – ook al lijkt het op aarde één grote chaos en willekeur – er is een open hemel boven ons, we zijn gezien in onze nood, en He’s got the whole word in his hand.

Maar niet op de manier van de Romeinse keizer. Grote mond, groot leger, groot machtsvertoon. Nee, het gaat anders.

In hoofdstuk 5 heet het: De leeuw van Juda, de telg van David, heeft overwonnen! En dan ziet Johannes:  een lammetje, met de sporen van de slacht, maar staande! Dat zinnetje is de sleutel. De leeuw is een lam, geslacht, gehavend, gelittekend, maar staande… En zo vertelt Johannes, met behulp van bekende beelden uit het Exodusverhaal het verhaal van Jezus, het Paasverhaal: de Leeuw van Juda, de zoon van David, werd een lam, en werd als lam ter slachting geleid. En zo en alleen zo, paradoxaal als het is, kon Hij de eersteling van Gods nieuwe schepping worden. Zo komt Gods Koninkrijk aan het licht, langs de weg van de dienende liefde. Een kwetsbare weg. door lijden en dood heen. Gods rijk, dat komt niet zoals de paarden met donderende hoefslag. Jezus kiest voor een ezeltje, als Hij Jeruzalem binnenrijdt, als een sjofele koning, als een koning incognito. Gods rijk komt door de diepten heen aan het licht. En hier en nu, totdat… is het nog altijd die stille zachte kracht, die zo makkelijk overstemt, overschreeuwd wordt… maar, zegt Johannes, die kracht zal het winnen!

“HEER, hoelang nog? “ “Dat Koninkrijk van U, wordt dat nog wat?” We bidden het in onze eigen woorden in elk zondags kyriegebed, namens alle schepselen die onder de hoeven van die vier paarden worden vermorzeld.  

Op die vraag klinkt iets als een antwoord (hoe lastig ook) in hoofdstuk 7. Het is nog niet zover. God is bezig om aan zijn doel te werken. Dat krijgt gestalte in dat bekende, beruchte?, getal 144.000. Dat is uiteraard geen 143.0999 plus 1, maar 12x12x100, kortom dat is met andere woorden: een wereldwijde oecumene van joden en heidenen, van mensen van alle ras en tong en taal, van overal en van alle tijden. Mensen die de weg van Jezus gingen, zelfs al kenden ze Hem misschien helemaal niet. Mensen die Gods wil deden, zelfs al hadden ze misschien nooit van de Tien Geboden gehoord…

Een totaliteit, een volheid. Een overvloedige oogst. Daar werkt God aan, hier en nu. Daar mogen wij aan meewerken, in ons vieren en leren en dienen, in ons preken en samen spreken, in ons diaconaat en ons pastoraat. En hoe dat allemaal bijdraagt aan Gods plan, daar hebben wij geen zicht op. Geen idee! Maar we krijgen hier een doorkijkje naar waar het allemaal naar toe gaat, volgens de gelovige verwachting. Een nieuwe mensheid, geboren uit alle pijn, alle barensweeën van deze, onze oude wereld. Een volk, uitgeroepen uit alle benauwdheden, zoals ooit de Hebreeuwse slaven uit Egypte, veilig gesteld door het bloed van het Paaslam, met het beloofde land voor ogen. Eindelijk vrij, eindelijk thuis. Voorlopig nog onderweg. Hoelang nog? God weet het. Maar gelukkig zijn we als je in het hier en nu al leven kunt vanuit de hoop, dat God tot zijn doel komt. En vanuit die hoop met leeuwenmoed de weg van het Lam gaat.

Amen

Ds. H. Fonteyn, 18 november 2018 Druten

Verbinding

Samen zoeken naar sporen van God en geïnspireerd er gestalte aan geven door met elkaar een uitnodigend thuis te vormen.

 

Agenda

do nov 29 @ 7:00PM -
Adventsvesper (Mamre Druten)
zo dec 02 @ 9:30AM -
Eredienst Druten
zo dec 02 @11:00AM -
Eredienst Bergharen
zo dec 02 @11:00AM -
Eredienst Horssen
do dec 06 @ 7:00PM -
Adventsvesper (Lier Puiflijk)
zo dec 09 @ 9:30AM -
Eredienst Horssen
zo dec 09 @11:00AM -
Eredienst Druten
do dec 13 @ 7:00PM -
Adventsvesper (’t Trefpunt Deest)
zo dec 16 @11:00AM -
Eredienst Bergharen
do dec 20 @ 7:00PM -
Adventsvesper (Parochiecentrum Druten)
Copyright © 2018 Streekgemeente Maas en Waal. Alle rechten voorbehouden.
Joomla! is vrije software uitgegeven onder de GNU/GPL Licentie.

Copyright © 2013. All Rights Reserved.